PARASJAT PINCHAS

„Zie, Ik zal met hem Mijn verbond van vrede handhaven.”

Dit is de eerste keer dat Hasjem de handeling van het benemen van iemands leven goedkeurt. Pinchas handelde met ware geestdrift. Iedere vezel in zijn lichaam bleef trouw aan zijn ideaal om Hasjem te dienen. Hij pleegde geen moord; hij voerde de halacha uit van „kenaïem pogien bo – een ijveraar mag hem doden." Laten wij eens zijn handelingen en zijn motivatie analyseren.

In plaats van te stoppen met het vervloeken van de Joden, beraamde Bilam een onfeilbare methode om de Joden weg te lokken van Hasjem. Inderdaad, Bilam bezat het patent voor vernietiging. „Hun G-d verafschuwt immoraliteit.” De sleutel tot vernietiging van een Jood is immoraliteit. Laat ons de Moavitische meisjes vertellen dat zij de Joodse mannen moeten verleiden en de rest gaat vanzelf.

Het gebeurde zoals Bilam voorzien had. De mannen volgden de verleiding van de jetser hara – de slechte neiging – en vielen ten prooi aan de vijand. Terwijl dit opzichzelf al een tragedie is, gebeurde er nog iets anders, dat een nog veel grotere tragedie verzekerde. Zimri ben Saloe, een geachte en geëerde Nasi – vorst – van de stam van Sjim’on, werd plotseling een ideoloog. Hij was er niet tevreden mee om eenvoudig te zwelgen in de obsceniteit van zedeloosheid, door toe te geven aan zijn primitieve instincten; hij moest er een systeem voor ontwikkelen, een ideologie, om zijn gebrek aan zelfcontrole te rechtvaardigen. Dit was verwoestend, want het kon de hele stuctuur van het Tora-leiderschap uithollen. Zoals gewoonlijk, wanneer er een grote bres geslagen wordt, was iedereen in een toestand van shock – „Wat doen we eigenlijk?” De kanaï – de evenwichtige fanaticus, die maar één doel had – kiddoesj Hasjem, de heiliging van Hasjems Naam – neemt één ding op zich: schadebeperking. Pinchas begreep de enorme verantwoordelijkheid van zijn volgende stap. Hij was zich ten volle bewust van de gevolgen, maar wat kon hij anders doen? De Naam van Hasjem werd schandelijk vernederd op de meest weerzinwekkende manier! Iemand moest ingrijpen”

De mensen betwijfelden de juistheid van zijn handelen: het benemen van een leven. Sommigen noemden hem een moordenaar en merkten op dat hij de kleinzoon van Jitro was, die eens afgoden diende. Zo gaat het altijd wanneer een ijveraar de moed heeft om voor Hasjem op te komen. Hij wordt uitgescholden; zijn competentie wordt ter discussie gesteld, zijn motieven worden in twijfel getrokken – alles zal worden gedaan om zijn handelingen onwettig te verklaren. Waarom? Omdat de mensen de moed van de zeloot en zijn betrokkenheid benijden. Zij zijn bang voor een beweging van ijveraars. Zij vragen zich af: „Ben ik het volgende slachtoffer?” Het is veel eenvoudiger om de ijveraar de bekritiseren dan de zondaar te straffen.

Hasjem stemde met Pinchas in en zegende hem met het verbond van vrede. Waarom was het nodig om Pinchas te zegenen met vrede? Hij was een vredig mens, die handelde uit noodzaak. De Netsiev zl verklaart dat het fanatieke gedrag van Pinchas ongetwijfeld gemotiveerd werd door het verheven ideaal van kiddoesj Hasjem, maar desalniettemin ontnam hij iemands leven. Daar de aard van deze handeling een blijvende indruk op iemands psyche nalaat, bestond het reële gevaar dat de zachtaardige Pinchas voor altijd getekend zou zijn. Zijn gevoelige hart zou verharden, koud worden, als resultaat van het blootstaan aan de handeling van het nemen van een leven. Vandaar dat Hasjem hem zegende met vrede, hetgeen garandeerde dat Pinchas’ gevoelige natuur niet zou veranderen. Hij zou altijd de zachtaardige, vredelievende man blijven. De handeling was gewelddadig – maar dat was hijzelf niet.